نویسنده: SINISTER | رضا فروزان برند: صفر و یک سایبر سطح: متوسط تا پیشرفته حوزه: Web & API Security محیط تمرین: آزمایشگاه محلی و مجاز ابزارها: Burp Suite، DevTools، curl ۱. API چیست؟ تا اینجا بیشتر با صفحات وب و Requestهای مرورگر کار کردیم. اما بسیاری از برنامه‌های مدرن بدون API عملاً کار نمی‌کنند. وقتی داخل یک سایت: وارد حساب می‌شوی؛ محصولی را جست‌وجو می‌کنی؛ پروفایل را تغییر می‌دهی؛ سفارشی ثبت می‌کنی؛ یا اطلاعاتی را بدون Refresh صفحه دریافت می‌کنی؛ احتمال زیادی وجود دارد که مرورگر در پشت صحنه با یک API ارتباط برقرار کرده باشد. یک معماری ساده: Browser ↓ HTTP Request ↓ API ↓ Application Logic ↓ Database بنابراین در تست نفوذ، API خودش یک Attack Surface مستقل است. ۲. API Endpoint چیست؟ فرض کن برنامه چنین Endpointهایی دارد: GET /api/products GET /api/products/15 POST /api/orders PATCH /api/profile DELETE /api/address/7 هر Endpoint یک نقطه ورود به منطق برنامه است. برای هر Endpoint باید بتوانیم پاسخ این سؤال‌ها را پیدا کنیم: چه کسی می‌تواند آن را فراخوانی کند؟ چه Methodهایی مجاز هستند؟ چه داده‌ای دریافت می‌کند؟ چه داده‌ای برمی‌گرداند؟ چه مجوزی لازم دارد؟ چه محدودیت‌هایی روی آن اعمال شده؟ در صورت خطا چه اطلاعاتی افشا می‌کند؟ ۳. API را مثل یک Pentester ببین یک اشتباه رایج این است که API را فقط به شکل URL ببینیم. در واقع باید Endpoint را به‌صورت یک قرارداد امنیتی در نظر بگیریم: Endpoint + Method + Authentication + Authorization + Input Validation + Business Logic + Rate Limit + Response اگر یکی از این لایه‌ها درست طراحی نشده باشد، ممکن است سطح حمله ایجاد شود. ۴. Authentication در API اولین سؤال: آیا API می‌داند درخواست متعلق به چه کاربری است؟ ممکن است API از: Session Cookie Token JWT API Key استفاده کند. برای مثال: GET /api/profile HTTP/1.1 Host: localhost:3000 Cookie: session=... یا: Authorization: Bearer <token> در تست نفوذ، نحوه احراز هویت باید مستند شود. اما یک نکته مهم: Authentication فقط می‌گوید چه کسی هستی. این هنوز جواب نمی‌دهد که: چه کاری اجازه داری انجام بدهی؟ این موضوع مربوط به Authorization است. ۵. Authorization؛ مهم‌تر از چیزی که به نظر می‌رسد فرض کن کاربر وارد حساب خودش شده است. او می‌تواند: GET /api/profile را اجرا کند. اما آیا باید بتواند: GET /api/admin/users را هم اجرا کند؟ احراز هویت موفق به معنی مجوز دسترسی به همه Endpointها نیست. پس در هر API باید این رابطه را بررسی کنیم: Identity ↓ Role / Ownership ↓ Allowed Action ↓ Resource ۶. Object-Level Authorization یکی از موضوعات مهم در API، کنترل دسترسی به Objectهاست. فرض کن: GET /api/orders/100 به کاربر اجازه می‌دهد سفارش خودش را مشاهده کند. سؤال: اگر همان کاربر شناسه دیگری را درخواست کند چه اتفاقی می‌افتد؟ در یک سیستم امن، سرور باید بررسی کند که آن Object واقعاً متعلق به کاربر است یا کاربر مجوز دسترسی به آن را دارد. شناسه در URL نباید به‌تنهایی مجوز دسترسی باشد. این مفهوم یکی از مهم‌ترین بخش‌های API Pentesting است. ۷. Horizontal و Vertical Access Control Horizontal Access Control دو کاربر در یک سطح دسترسی قرار دارند، اما نباید به منابع یکدیگر دسترسی داشته باشند. مثلاً: User A → Order A User B → Order B کاربر A نباید بتواند سفارش خصوصی B را مشاهده کند. Vertical Access Control سطح دسترسی کاربران متفاوت است. مثلاً: User Admin Moderator یک User عادی نباید بتواند Endpointهای مخصوص Admin را اجرا کند. ۸. Mass Assignment چیست؟ فرض کن API برای ویرایش پروفایل چنین داده‌ای دریافت می‌کند: { "name": "Ali", "email": "ali@example.test" } حالا برنامه بدون کنترل دقیق، هر فیلدی را که کاربر ارسال کند به Object داخلی منتقل کند. اگر مدل برنامه فیلدهایی مانند: role isAdmin accountStatus داشته باشد، این طراحی می‌تواند خطرناک شود. اصل امنیتی: سرور باید دقیقاً مشخص کند چه فیلدهایی از کاربر قابل تغییر هستند. نباید تصور کنیم: «اگر UI این فیلد را نشان نمی‌دهد، کاربر نمی‌تواند آن را ارسال کند.» UI مرز امنیتی نیست. Authorization و Field-Level Validation باید در سمت سرور اعمال شوند. ۹. Excessive Data Exposure گاهی API اطلاعات بیشتری از نیاز واقعی کاربر برمی‌گرداند. مثلاً UI فقط این موارد را نمایش می‌دهد: { "name": "Ali", "avatar": "..." } اما API ممکن است اطلاعات بسیار بیشتری ارسال کند. اگر داده حساس بدون نیاز در Response قرار گرفته باشد، مشکل طراحی ایجاد می‌شود. در تست API بررسی کن: چه فیلدهایی برگردانده می‌شوند؟ کدام فیلدها برای کاربر لازم هستند؟ آیا اطلاعات داخلی یا حساس وجود دارد؟ آیا UI همه Response را مصرف می‌کند یا فقط بخشی از آن را؟ ۱۰. Rate Limiting فرض کن یک Endpoint حساس وجود دارد: POST /api/login اگر برنامه هیچ محدودیتی روی تعداد درخواست‌ها نداشته باشد، ممکن است در برابر حجم بالای درخواست آسیب‌پذیر شود. Rate Limiting می‌تواند برای مواردی مانند: Login Password Reset OTP Search Expensive API Operations اهمیت داشته باشد. اما Rate Limit باید متناسب با عملکرد واقعی برنامه طراحی شود. یک عدد ثابت برای همه Endpointها همیشه مناسب نیست. ۱۱. HTTP Methods در API به Methodها توجه کن: GET POST PUT PATCH DELETE مثلاً: GET /api/profile برای دریافت اطلاعات استفاده می‌شود. و: PATCH /api/profile ممکن است برای تغییر بخشی از آن باشد. Pentester باید بررسی کند که: آیا Method غیرضروری فعال است؟ آیا Endpoint با Method نامناسب پاسخ می‌دهد؟ آیا Authorization برای هر Method جداگانه بررسی می‌شود؟ آیا عملیات حساس فقط با Method مورد انتظار انجام می‌شود؟ ۱۲. API Enumeration در مرحله Recon، API را نیز Map کن. منابع مفید: DevTools → Network Burp → HTTP History JavaScript Files API Documentation OpenAPI/Swagger در صورت مجاز بودن Responseها Error Messageها یک جدول بساز: Endpoint Method Auth Role Resource Risk /api/profile GET Yes User Own Low /api/orders/{id} GET Yes User Own Medium /api/admin/users GET Yes Admin All High این جدول یکی از ارزشمندترین ابزارهای ذهنی Pentester است. ۱۳. سناریوی عملی امن؛ Zero API Lab در این سناریو فقط API آزمایشگاه محلی خودت را بررسی می‌کنیم. معماری: ┌───────────┐ │ Browser │ └─────┬─────┘ │ ▼ ┌──────────────┐ │ Local API │ │ localhost │ └─────┬────────┘ │ ▼ ┌──────────────┐ │ Test Database│ └──────────────┘ هدف: ساخت نقشه امنیتی API و بررسی کنترل‌های Authentication و Authorization. ۱۴. مرحله اول؛ پیدا کردن APIها برنامه آزمایشگاهی را اجرا کن. DevTools را باز کن: F12 → Network حالا چند عملیات عادی انجام بده: Login مشاهده Profile جست‌وجو مشاهده محصول تغییر یک داده آزمایشی در Network درخواست‌هایی را که به API می‌روند پیدا کن. برای هر درخواست ثبت کن: Endpoint Method Parameters Authentication Response ۱۵. مرحله دوم؛ انتقال درخواست به Burp Repeater یک Request آزمایشگاهی را انتخاب کن و آن را در Burp Suite به Repeater منتقل کن. در Repeater بدون تغییر مخرب، Request را دوباره ارسال کن. هدف: آیا رفتار API قابل تکرار است؟ موارد زیر را ثبت کن: Status Code Response Length Content-Type Response Body Headers ۱۶. مرحله سوم؛ بررسی Authentication در محیط آزمایشگاهی، یک Request مجاز را با Session معتبر ارسال کن. سپس همان Request را بدون اطلاعات Authentication بررسی کن. مثلاً: With Authentication → Expected Response Without Authentication → Expected Denial اگر Endpoint خصوصی بدون Authentication اطلاعات خصوصی برگرداند، نیازمند بررسی جدی است. ۱۷. مرحله چهارم؛ بررسی Authorization با دو حساب آزمایشی اگر آزمایشگاه اجازه ساخت دو حساب دارد: Test User A Test User B ایجاد کن. با User A یک Resource متعلق به خودش بساز. مثلاً: Order A سپس با User B بررسی کن که آیا همان Resource طبق سیاست برنامه قابل دسترسی است یا خیر. این آزمایش فقط با داده‌های ساختگی حساب‌های آزمایشگاهی انجام شود. هدف: User B → Order A → Expected: DENY اگر برنامه اجازه دسترسی بدهد، نتیجه را مستند کن و برای تأیید علت، کنترل Authorization سمت سرور را بررسی کن. ۱۸. مرحله پنجم؛ بررسی Field-Level Authorization یک Request ویرایش پروفایل خودت را در Repeater بررسی کن. مثلاً: { "name": "Test User", "email": "test@example.local" } فقط در آزمایشگاه، بررسی کن که سرور چه فیلدهایی را واقعاً اجازه تغییر می‌دهد. اگر API مستندات یا Schema دارد، آن را با رفتار واقعی مقایسه کن. اصل: Client Input ↓ Server Validation ↓ Allowed Fields ↓ Database نه: Client Input ↓ Database ۱۹. مرحله ششم؛ بررسی Response یک Response واقعی API را بخوان. سؤال‌ها: آیا اطلاعات اضافی وجود دارد؟ آیا Internal IDها نمایش داده می‌شوند؟ آیا اطلاعات حساس در Response قرار گرفته؟ آیا Error Message بیش از حد جزئیات دارد؟ آیا Stack Trace نمایش داده می‌شود؟ هر مورد را با Context ارزیابی کن. ۲۰. مرحله هفتم؛ بررسی Rate Limit برای یک Endpoint آزمایشگاهی و کم‌خطر، تعداد محدودی درخواست ارسال کن. هدف، ایجاد فشار روی سرور نیست. فقط بررسی کن آیا برنامه: محدودیت درخواست دارد؟ پاسخ مناسبی هنگام عبور از حد می‌دهد؟ Header مربوط به محدودیت ارائه می‌کند؟ برای Endpointهای حساس سیاست جداگانه دارد؟ هیچ تست حجمی یا DoS انجام نده. ۲۱. API Security Checklist Discovery API Endpointها را شناسایی کردم. Methodهای هر Endpoint را ثبت کردم. پارامترها را مستند کردم. Authentication Endpointهای خصوصی Authentication دارند. Session/Token رفتار قابل انتظار دارد. Logout باعث پایان Session می‌شود. Authorization User فقط Resource خودش را می‌بیند. Roleها به‌درستی محدود شده‌اند. Endpointهای Admin برای User عادی قابل استفاده نیستند. Fieldهای حساس سمت سرور کنترل می‌شوند. Input ورودی‌ها اعتبارسنجی می‌شوند. Mass Assignment کنترل شده است. نوع و محدوده داده‌ها مشخص است. Response داده اضافی افشا نمی‌شود. Errorها اطلاعات حساس ندارند. Response با نیاز واقعی Client متناسب است. Availability Endpointهای حساس Rate Limit دارند. عملیات پرهزینه محدود شده‌اند. ۲۲. گزارش‌نویسی برای هر Finding این ساختار را استفاده کن: Title مثلاً: Broken Object-Level Authorization در Endpoint آزمایشگاهی سفارش Description توضیح بده چه اتفاقی رخ می‌دهد. Affected Endpoint GET /api/orders/{id} Preconditions چه سطح دسترسی یا شرایطی برای مشاهده رفتار لازم است؟ Evidence Request و Response مربوط به آزمایش. Impact اگر این رفتار در محیط واقعی وجود داشته باشد، چه اثری می‌تواند داشته باشد؟ Remediation راهکار اصلاحی مشخص و قابل اجرا. Severity با توجه به Impact و شرایط واقعی تعیین شود. ۲۳. اشتباهات رایج هنگام تست API اشتباه اول فقط Endpointهایی را بررسی کنیم که UI به ما نشان می‌دهد. اشتباه دوم تصور کنیم UI مرز امنیتی است. اشتباه سوم Authentication را با Authorization اشتباه بگیریم. اشتباه چهارم فقط Status Code را بررسی کنیم. اشتباه پنجم Response را بدون بررسی داده‌های حساس رها کنیم. اشتباه ششم برای پیدا کردن Rate Limit تست حجمی انجام دهیم. اشتباه هفتم بدون مجوز API واقعی یک سازمان را تست کنیم. ۲۴. طرز فکر حرفه‌ای وقتی یک API می‌بینی، این زنجیره را در ذهن داشته باش: Who? ↓ Authentication What can they access? ↓ Authorization What can they change? ↓ Field-Level Controls What can they send? ↓ Input Validation What can they receive? ↓ Response Security How often can they call? ↓ Rate Limiting اگر بتوانی برای هر Endpoint این شش سؤال را پاسخ بدهی، عملاً داری API را مثل یک Pentester تحلیل می‌کنی. جمع‌بندی API فقط یک URL نیست. هر Endpoint یک دروازه به منطق برنامه است. امنیت API یعنی بررسی هم‌زمان: Authentication + Authorization + Input Validation + Business Logic + Response Security + Rate Limiting در این قسمت یاد گرفتیم که یک Pentester باید API را Map کند، جریان Authentication را بفهمد، مالکیت Resourceها را بررسی کند، Fieldهای قابل تغییر را شناسایی کند و Responseها را از نظر افشای اطلاعات تحلیل کند. به خاطر داشته باش: اگر UI چیزی را نشان نمی‌دهد، به این معنی نیست که API آن را قبول نمی‌کند. و مهم‌تر: امنیت واقعی باید در سمت سرور enforce شود؛ نه در ظاهر برنامه. قسمت بعدی قسمت ۱۵ — Business Logic & Race Conditions این بار وارد بخشی می‌شویم که همیشه با یک Payload قابل مشاهده نیست: منطق خودِ برنامه. جایی که ممکن است تک‌تک Requestها کاملاً معتبر باشند، اما ترکیب یا ترتیب آن‌ها باعث ایجاد یک رفتار غیرمجاز شود. صفر و یک سایبر | آموزش فارسی امنیت سایبری و هک قانونمند تمام تمرین‌ها را فقط روی آزمایشگاه محلی، سیستم شخصی یا اهدافی که مجوز صریح تست آن‌ها را داری انجام بده.